تبلیغات

در باره کاشمر بیشتر بدانیم، فرستنده : آقای مجتبی عیدیان

كاشمر ، دیاری اسطوره ای

موقعیت كاشمر در جغرافیا

شهرستان كاشمر با مساحت تقریبی 2000 كیلومتر مربع در 219 كیلومتری جنوب غربی استان خراسان رضوی واقع شده و در عرض جعرافیایی 35 درجه و 11 دقیقه و در طول جغرافیایی 85درجه و 27 دقیقه قرار گرفته است . ارتفاع آن از سطح دریا 1215 متر بوده و از نظر مكانی در جنوب غربی مشهد و در فاصله 218 كیلومتری آن قرار گرفته است.

از شمال به سرزمین ‹‹ فیروزه ›› نیشابور و دیار ‹‹ سربداران ›› سبزوار ، از جنوب به سرزمین ‹‹ قنات ›› گناباد ، از شرق به مدفن عارف بزرگ ‹‹قطب الدین حیدر ›› تربت حیدریه  و از غرب به شهرستانهای  ‹‹ كشمش و انگور ›› خلیل آباد و ‹‹ پسته ›› بردسكن محدود می شود.

كاشمر مسیر تردد وسایل نقلیه سبك و سنگین بین شهرهای شمال شرقی خراسان و نیزشرق و جنوب آن و شهرهای سیستان و بلوچستان به تهران ، یزد و اصفهان می باشد.

جمعیتی بالغ بر 180 هزار نفر در این منطقه زندگی می كنند . از این میزان 43 درصد را شهرنشینان و 57 درصد را روستانشینان عزیز  تشكیل می دهند . كاشمر دارای آب و هوا و اقلیم متنوع است . جنوب آن را بیابان فرا گرفته و كوهستانی بسیار زیبا و تماشایی ، نواحی شمال شهرستان را در بر گرفته است .

از مهم ترین صنایع دستی شهرستان كاشمر می توان به قالی بافی اشاره نمود .سوغات این شهر زعفران ، كشمش ، برگه زرد آلو و خشكبار بوده و محصولات كشاورزی آن انار ، انجیر ، پسته ، پنبه ، گندم ، جو ، زعفران ، حبوبات و صیفی جات و بادام است .

كاشمر همچنین دارای منابع معدنی كائولین ، آنتیموان ، سنگ های ساختمانی صادراتی و مس می باشد.

كاشمر از نگاه تاریخ

كاشمر دیاری است كه تاریخش با اسطوره و افسانه و واقعیت آمیخته شده است . نام كاشمر بر گرفته از سرو كشمر، كشته ی دست زرتشت بر بارگاه گشتاسب كیانی است . نام این شهر در گذر تاریخ با حضور جاودانه این سرو ماندگار شده است . اسطوره این شهر را ، به بهمن پسر اسفندیار و نوه گشتاسب و دوره پادشاهان كیانی نسبت می دهند.

می توان در این دیار در وسعتی كم ، رد پای ادوار مختلف تاریخی را نظاره گر بود.

بر اساس متون تاریخی برای كاشمر در بیش از 17 منبع تاریخی تا 25 اسم آورده شده است كه در یك جمع بندی می توان كل این صورت ها را در چهار واژه ترشیز ، كاشمر ، بست، و سلطان آباد خلاصه نمود.معروفترین آنها ‹‹ ترشیز ›› است كه تا اوایل قرن حاضر به آن نام خوانده می شده است . بر اساس مصوبه هیئت دولت در سال 1313 كاشمر كه یادآور سروی است كه زرتشت در این سرزمین به دست خود كاشت ، به عنوان نام رسمی این شهر انتخاب شد .

كاشمر در حاشیه جاده ابریشم قرار داشته و مدت ها منزلگاهی امن برای بازرگانان و تجار بوده است.

آیین های سور وسوگ و گویش خاص مناطق شمالی شهرستان از جمله جلوه های میراث فرهنگی شهرستان است . گویش كوه سرخ كاشمر را از جمله اصیل ترین گویش های ایران دانسته اند.  

در حال حاضر مقوله های فرهنگی نظیر تعزیه خوانی ، موسیقی مقامی ، رقص باران ، ضرب المثل ها ، اوسنه ها و متل ها و باورهای مردم این دیار ، عرصه ای بكر جهت مردم شناسان و جامعه شناسان و پژوهشگران است.پایان قسمت اول

قسمت دوم

معرفی اجمالی فرهیخته و بزرگان ، دانشمندان و شاعران كاشمر

كاشمر را دیاری عالم خیز دانسته اند . گواه این ادعا تعدد شخصیت ها ، رجال و مفاخر نام آور زاده ی این دیار در تاریخ كشور است .

از جمله شاعران نام آور ، شیخ احمد جامی ، ظهوری ترشیزی ، آبی ترشیزی ، كاتبی طرقی ترشیزی ، طوطی طرقی ترشیزی ، هومن ترشیزی و صد ها شاعر و از علماء و عرفا شیخ ابولحسن نامقی ، خطیب طرثیثی ، معرفت ترشیزی ، میرزا یوسف فاضل ترشیزی ، آیت الله سلطان علماء ، حاج شیخ محمد حسین مجتهد و از و از شخصیت ها نظیر ابو طاهر طرسوسی صاحب كتاب داراب نامه ، ابو طاهر ترشیزی نائب السطنه و تنی چند از سلاطین صفویه را می توان نام برد كه همگی جایگاهی خاص در تاریخ این دیار دارند.

كاشمروشهید آزاده آیت ا... مدرس ( ره )

سید حسن مدرس از سادات طباطبایی قمشه اصفهان و از رجال سیاسی دوره مشروطیت بود . او در سال 1287 ه .ق در یكی از روستاهای اردستان به دنیا آمد و در اوایل جوانی برای تحصیل به شهر اصفهان رفت . پس از آن برای ادامه تحصیل به عتبات عالیات سفر كرد و از محضر علمای بزرگ نجف به درك فیوضات نایل آمد . مدرس پس از فراگرفتن علوم قدیمه به اصفهان برگشت و در آنجا كار تدریس را آغاز كرد . در سال 1328 ه . ق به تهران سفر كرد و از سوی علمای نجف به عنوان طراز اول به مجلس دوره شورای ملی راه یافت . این مسئولیت تا مجلس سوم ادامه داشت و در مجلس چهارم تا ششم به عنوان نماینده مردم تهران در مجلس حضور داشت وی در دوره پنجم مجلس ، رهبری اقلیت را بر عهده داشت . در سال 1305 شمسی از سوی عوامل رضا خان مورد سوء قصد واقع شد اما جان به سلامت برد و نهایتاً به علت مخالفت هایی كه از موضع دیانت خویش به رضا شاه ابراز داشت در سال 1307 ه . ش به قصبه خواف تبعید گردید مدرس در 27 رمضان 1356 ه . ق مطابق با 10 آذر 1316 شمسی پس از انتقال به كاشمر به دست دژخیمان پهلوی به شهادت رسید و در همین شهر به خاك سپرده شد. بعد از شهادت مدرس مقبره او تا حدود 9 سال با دخالت مأ مورین حكومت ، نیمه مخفی باقی ماند و هیچ رونقی نداشت . تنها مؤمنین و خواص ، شبها به دور از چشم مأمورین به زیارت او می آمدند و گاهی هم خشتی بالای آن می گذاشتند .

پس از وقایع شهریور 1320 بواسطه بروز جنگ جهانی دوم ، كاخ استبداد مخوف و اختناق دیكتاتوری رضا شاهی كه به دست طراحان و معماران استبدادگر پیر انگلیس بنیان گردیده بود ناگهان واژگون شد و رضا خان فراركرد و برای مدت كوتاهی اندك نسیم آزادی وزیدن گرفت . مردم به فكر افتادند كه مزار آن شهید را آباد كنند ، لذا با همت فرزندان شهید مرحوم سید عبدالباقی و مرحوم سید اسماعیل و تعدادی از مؤمنین ، حجره ای بر روی قبر وی ساخته شد . هر چند رضا خان همواره تلاش می كرد هیچ اثری از جسم و نام مدرس باقی نماند ولی اثرات خون پاكش و خلوص نیت ، فداكاری ، شجاعت و استكبار ستیزی و استقامت او باعث شد كه نامش برای همیشه زنده و جاوید بماند و قبر مطهرش زیارتگاه مردم شود.

تربیت كارشناسان حوزوی و دانشگاهی

كاشمر یكی از اصلی ترین مراكز تربیت نیروی انسانی كارآمد در عرصه های مختلف كشور است . در گذر تاریخ این دیار را مركز پرورش علماء ذكرده و از آن با عنوان قم ثانی و نجف اصغر یاد نموده اند . هم اینك شش حوزه علمیه و مراكز مختلف آموزش عالی در این شهرستان به تربیت كارشناسان حوزوی و دانشگاهی مشغول می باشند.

سرو كاشمر : این سرو از جمله نمادهای اسطوره ای تاریخ ایران است كه با جلوه ای زیبا و قامتی سر به فلك كشیده در تاریخ كاشمر خود نمایی می كند . وجود قلاع اسماعیلیه‌، چندین محوطه باستانی ، قبرستان های تاریخی ، تپه های كوهستانی، منازل قدیمی ، اشجار كهن سال ، سد شاهی ، آسیابهای تل آباد مساجد قدیمی ، مسجد جامع ، چندین بقعه متبركه ، باغ سراهای فدافن ، حوزه علمیه حاج سلطان ، ارگ قدیم این شهر ، آب انبارها و یخدان ها از جمله ویژگی های این شهرستان می باشد و این بیانگر كهن بودن این دیار است . فراموش نكنیم كه كاشمر جزو 10 شهر تاریخی خراسان قبل از تقسیم است.

از جمله آثار باستانی كاشمر:

مسجد جامع كاشمر: این بنا بیش از 200 سال قدمت داشته و در سال 1213 ه . ق در اوایل عهد فتحعلیشاه قاجار ساخته شده است

سایر آثار باستانی:

قلعه آتشگاه ، تپه باستانی كندر ، سد دیمی منتسب به عضدالدوله در شمال قریه كاشمر ( كندر ) از جمله آثار تاریخی شهرستان است. به علاوه ، در بخش كوهسرخ ، بیشتر این آثار در پیچ و خم های صعب العبور كوهستان ها چنان از نظر دورمانده اند كه كمتر كسی بخت آن را دارد كه از نزدیك آنها را مشاهده كند. آثار به جای مانده در این شهر متعلق به قرن هفتم و هشتم هجری است.

اماكن زیارتی :

امام زاده سید حمزه ( ع ) : این امام زاده ی واجب التعظیم ، بنا بر نقل كتاب عالم آرای عباسی ، فرزند موسی بن جعفر ( ع ) است . بقعه ی مبارك امام زاده در وسط باغی مشجر و با صفا قرار گرفته است كه به این خاطر باغمزار خوانده می شود و زیارتگاه مشتاقان اهل بیت ( ع) است. باغمزار كاشمر در حالی كه در یكی از خیابان های شمال شهر بر سكویی بلند تر از قاعده شهر قرار گرفته است ، از زیبایی چشمگیر سرو های تابستانی نیز برخوردار است كه عمر بعضی از آنها به هشتصد سال می رسد . مزار تعدادی از شهدای شهرستان نیز در داخل صحن و جوار امام زاده واقع شده است.

امام زاده سید مرتضی:

در دامنه كوه های شمال و در فاصله 5 كیلومتری مركز شهر كاشمر ، آرامگاه سید مرتضی فرزند موسی بن جعفر ( ع ) واقع شده است . قسمت عمده تفرجگاه طبیعی پیرامون امام زاده در دامنه قرار گرفته است و به وسیله دو دیواره به طرز زیبایی درختكاری و گلكاری شده است . آبشاری نیز از بالای دیواره به سمت پایین سرازیر است كه پس از ان به استخر بزرگی می ریزد.

با تشکّر از آقای عیدیان                          آپلود توسّط: سیّد مرتضی مجیدی ایوری

 بازگشت